Komunidade disputante sira hamutuk ho lideransa komunitariu no OPS Suku; foto ekipa SISD Lauhata.

SISD Lauhata, 27/08/2026─ Lideransa komunitariu Suku Lauhata hamutuk, konsellu Suku ho Ofisíal Polísia Suku (OPS) halo mediasaun ba kazu disputa rai entre disputante sira hodi buka solusaun ba sira nia problema. Liu husi mediasaun ida ne’e parte disputante sira koopera ba malu hodi resolve ho kakutak malirin tuir familia no hetan rezultadu ne’ebe pozitivu. Hanesan ita hotu hatene katak mediasaun maka sai hanesan alternativu ida hodi fó solusaun ba problema ruma, karik entre parte sira la-koopera malu maka Lideransa komunitariu sei refere fali ba parte kompetente sira hodi kontinua buka solusaun.

Parte disputante sira simu malu fali hanesan umane-mane foun; foto Ekipa SISD Lauhata

Tuir deklarasaun Parte primeiru disputante Apolinário G. Babo, katak rai ne’ebe disputante Jorge Soares, okupa ne’e rai hau nia aman bo’ot nia ne’ebe oras ne’e nia mate-bian ona hau nia aman halo ona koremetan ba mate bian, nomos mate-bian nia la-rai oan (oan laiha) ne’ebe hau hanesan alin nia oan iha direitu atu reklama rai refere. Tuir informasaun ne’ebe SISD Suku Lauhata foti husi disputante sira katak disputante sira iha relasaun familia umane-mane foun, no disputante Jorge Soares hela hamutuk ho hau nia aman bo’ot to’o hau nia aman bo’ot lakon vida maka disputante Jorge Soares hela iha uma ho rai ne’e.

Alende ne’e Xefe Aldeia Caimegulo Afonso Alves Correia ’’haktuir katak antes problema ida ne’e refere mai Suku hau ho OPS halo aproximasaun ho parte rua maibe la konsege hakalma tanba sira diskute malu ho emosional no trata malu, hodi parte ida lakohi koopera atu rezolve ita fatin akontesimentu, tan ne’e hau ho OPS rekomenda parte (I) mai rejistu kazu ida ne’e iha Sede Suku hodi buka solusaun. Tan ne’e maka ohin loron Kinta, 27/08/2026 lideransa Komunitariu Suku Lauhata, OPS suku hamutuk ho komunidade parte (2) ho familia sira resolve maibe konsege rezolvidu.

Nomos Xefe Suku Lauhata hatete katak kazu disputa entre Sr. Apolinario G. Babo ho Sr. Jorge Soares kazu ne’e ita hare’e katak sira iha relasaun familia liu-liu relasaun hanesan umane-mane foun ho ida ne’e maka ita fasilita mediasaun ida atu nu’ne’e sira na’in rua mak buka nia solusaun rasik. Ita fasilita mediasaun atu halibur parte disputante sira nia deklarasau hodi buka solusaun tanba ita hare’e ba kazu ne’e kazu sivil, depois ita hare’e katak parte Sr. Jorge Soares nia aprezenta dokumentus hanesan sertifikadu nain ba rai iha tempu Indonézia inklui resivu sira ne’ebe arenda iha Banku. No parte Sr. Apolinario G. Babo, nia la aprezenta dokumentus ruma nomos iha tinan 2015 nian mos rai refere la sukat maibe nia ejize tanba rai ne’e nia apa bo’ot (aman bo’ot) ho naran Santiago nian. Ho ejiensia hirak ne’e tanba Sr. Apolinario, sira partense ba uma lisan ida no Sr. Jorge hanesan mane foun maibe tuir kronoloJia ne’ebe fo sai katak durante nia okupa rai ne;e hamutuk ho matebian Santiago okupa rai ne’e iha tinan 1981. No rai ne’e sira sukat iha 1986 rai ne’e sira okupa hodi halo plantasaun no uma. Tanba ne’e iha mediasau parte rua konsege hetan akordu katak rai ne’e sei mantein ba Sr. Jorge Soares, ninian no Sr. Apolinario ho familia mos koñese maibe ejizensia importante maka parte sorin ne’ebe sei hela daduk ne’e hela Sr. Jorge Soares, kuandu aban bairua mak Sr. Jorge lakon vida familia mantein halo lia ka hi’it lia  tantu lia mate ka lia moris hanesan umane – mane foun parte sorin mos konkorda ho ejizensia no desizaun ida ne’e.’’

lia menon Xefe Suku nian;

• primeiru agradese ba parte (2) ne’ebe iha boa vontade no komitmentu hakarak hakotu problema ida ne’e iha nivel Suku tanba antes ne’e iha nivel aldeia la-konsege resolve
• husu ba disputante na’in rua atu kumpri akordu ne’ebe iha akordu mesmu simples mais parte ida mak la kumpri akordu ida ne’e, mak akordu ida ne’e sei vale iha tribunal tanba ne’e husu ba parte rua atu asegura akordu ida ne’e to’o ne’ebe deit.

Hakerek Nain        : Ekipa SISD Suku Lauhata

Editor                     : Francisco dos Santos

vv