+670 77340564 — info@lauhata-liquica.suku.tl

SEKRETÁRIU ESTADU FLORESTA HALO SOSIALIZASAUN BA KOMUNIDADE SUKU LAUHATA ATU PROTEZE NO KONSERVA AI-HORIS SIRA IHA PARTE KOSTEIRA

14 Aug 2026
Administradór

Lauhata – Ministeiru Agrikultura Pekuária, Peska no Floresta (MAPPF), liu husi Sekretáriu Estadu Floresta (SEF), Eng. Fernandino Vieira da Costa, Tersa-Feira (11/08/2026), halo sosializasaun ba programa protesaun no koservasaun Floresta hodi apoiu ba ekonomia verde iha Timor-Leste.

Diskursu Sekretaria Estadu Floresta (SEF) iha Sensiabilizasaun konservasaun no Protesaun iha Suku Lauhata; foto Ekipa SISD Suku Lauhata.

Viera da Costa hateten, “objetivu husi programa proteze no konserva ita nia ai-laran sira iha Timor-Leste, husi sensibilizasaun ne’e maka ohin ami mai fahe informasaun ka sosializasaun ba komunidade iha Suku Lauhata, Postu Administrativu Bazartete, Munisípiu Liquiça. Hodi habelar no konsensializa komunidade sira nian tanba haree ba impaktu pozitivu ba ai-horis no animal fuik sira. Oinsa maka komunidade bele iha konsiensia atu hodi proteje no konserva ba ai-horis no balada fuik sira iha suku ida ne’e nomos Evita ba risku dezastre naturais, rai halai no be’e maran.”

Partisipasaun komunidade Suku Lauhata iha sensiblizasaun husi Sekretariu Estadu Floresta. /Foto: (Ekipa SISD Sulu Lauhata).

Nomos programa ida ne’e mos hanesan refleta politika nonu Governu Konstitusional ida ne’e nian no liga mos inisiativa Presidente Autoridade Munisípiu Liquiça nian oinsa promove no kontinua nafatin promove komunidade sira hodi hadomi ita nia ai-laran no hadomi ita nia balada fuik sira. Tanba ne’e mak agradese ba ita nia Presidente Autoridade Munisípiu Liquiça nia prezensa ida ne’e hatudu katak iha vontade no komitmentu hakarak serbisu hamutuk ho liña ministerial sira para atu bele konserva ai-laran sira ne’e.tamba atu konserva ne’e responsablidade kolektivu mai husi ita hotu, laos mai husi Ministeru Agrikultura no husi Sekretario Estado Floresta deit. Maibe ida ne’e ita hotu nia involvimentu atu proteze ita nia ai-laran no balada sira iha ai-laran.

“Ai-laran ne’e kriatura maromak nian, foho Lauhata ne’e nia furak tanba nia ai-laran, foho sira iha Liquiça husi Tibar to’o Loes nia furak ne’e tanba iha ai-horis hanesan, ai-bubur sira ne’ebe moris iha foho lolon, ita hare’e maran teb-tebes la-iha be’e, maibe ai-bubur moris nafatin iha ne’e ba.” Hateten Sekretariu Estadu Floresta (SEF) iha nia deskursu.

 

Diskursu Prezidente Autoriedade Munisípiu Liquiça iha programa Proteje no Konserva ai-horis iha Suku Lauhata. (Foto; Ekipa SISD Suku Lauhata).

“Iha biban ne’e mos Prezidente Autoridade Munisípiu Liquiça Paulino Ribeiro, iha nia diskursu nia hatete “hau husu ba Xefe Suku Lauhata no Xefe Aldeia sira hotu atu kontrola ba komunidade ne’ebe tesi arbiru liu-liu ai-bubur no ai-horis sira seluk iha Suku Lauhata, tanba ita hare’e komunidade sira tesi estraga ai-bubur sira hodi buka osan no dalan atu buka osan la’os dependente ba tesi estraga ai-horis no fatin ne’ebe balada sira nia hela fatin. Alende ne’e mos Prezidente Autoriedade Munisípiu Liquiça alerta ba komunidade sira ne’ebe ulun to’os tesi ai-horis maka nia sei Haruka autoridade seguransa PNTL no Guarda Floresta sei foti hotu ai ne’ebe imi tau iha estrada públiku.”

Iha fatin hanesan Xefe Suku Lauhata Daniel Dos Santos iha nia intervensaun katak,” konsultasaun ida ne’e importante tebes, tanba iha suku ida ne’e ita komete erru sira ne barak los, ita nia ai-bubur sira ita atu satan mos labele. Atu informa mos ba Sekretariu Estadu Floresta mos katak iha tinan 2019 mai to’o iha 2023, ita nia foho lolon ne’e, ai-bubur ema tesi hotu, ne’e rejultadu husi pandemia COVID19 ne’ebe komunidade barak mak tesi ai-horis hanesan ai-bubur tanba iha Covid 19 ema izola-an no susar atu buka osan, tanba ne’e mak komunidade sira tesi ai hodi fa’an hodi buka osan ba sustenta nesesidade ne’ebe obriga uma kain hotu-hotu pendente ba ai-fa’an. No depois iha 2024 ita hahu tara bandu hodi salva ita nia foho lolon sira, tanba ne’e ohin ita hare matak fila fali. No la to’o iha ne’e deit, ami mos hasoru difikuldade iha kotuk-kotuk iha komunidade balun mos sei kontinua ta’a ai-sunu.”

 

Hakerek na’in      : Ekipa SISD Suku Lauhata

Editor                      : Ekipa SISD Suku Lauhata 

 

Publika iha :

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *